Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tài liệu của Thư viện về máy tính của mình.
Nếu chưa đăng ký, hãy nhấn vào chữ ĐK thành viên ở phía bên trái, hoặc xem phim hướng dẫn tại đây
Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay phía bên trái.

LỊCH

Gốc > SÁCH HAY >

Người say đắm trước những kỳ quan

 

Năm 5 tuổi, cậu bé Einstein đã bị thôi miên bởi chiếc la bàn – quà tặng của ông bố nhằm giúp cậu con trai giải trí lúc đang phải nằm bẹp trên giường vì ốm. Đối với cậu bé, sự kiện chiếc kim cứ “bướng bỉnh” nhất định quay về một hướng nhất định là diều kỳ lạ chưa từng thấy!

 

   
Albert Einstein thời thơ ấu Hình Học Euclid – hình học thiêng liêng

 

Năm 12 tuổi, cậu lại bị thôi miên lần thứ hai bởi cuốn Hình Học Euclid do chú Jacob tặng, đến nỗi cậu gọi đó là “cuốn sách nhỏ hình học thiêng liêng” (the holy geometry booklet). Cậu thán phục phương pháp chứng minh sáng sủa, khúc chiết, thuyết phục, và chắc chắn của Euclid như một phép lạ của tư duy. Không thể có cuốn sách nào hay hơn nữa!

Vì quá say mê với cái mới lạ, Einstein trở thành một học sinh-sinh viên tự do “vô kỷ luật” hạng nhất. Anh chỉ theo đuổi những lý thuyết  mới lạ mà anh thích, ngược lại, anh bỏ những giờ học trên lớp đối với những môn học mà anh thấy cũ kỹ nhàm chán. Nhà vật lý Abraham Pais, một người bạn của Einstein, sau này kể lại rằng trong đời ông, ông chưa từng thấy ai có tính cách tự do như Einstein.

Thật vậy, tại Đại học bách khoa ETH của Thụy Sĩ, Einstein đã thi trượt môn vật lý trong phòng thí nghiệm của giáo sư Jean Pernet. Đó là lần duy nhất anh thi trượt. Einstein không thích Pernet ngay từ đầu, và đó là lý do chủ yếu dẫn tới thi trượt. Tính cách vốn tự do, Einstein bỏ rất nhiều giờ giảng của Pernet, làm cho Pernet rất khó chịu. Pernet đã báo cáo với ông hiệu trưởng về thói bất tuân thủ của Einstein, rằng Einstein là một sinh viên vô lễ, kiêu căng tự phụ. Khi Einstein gặp ông để phân trần, Pernet nói thẳng thừng: “Cậu nên tìm một lĩnh vực khác để theo đuổi, bởi vì cậu chẳng có hy vọng gì về vật lý, vật lý quá khó đối với cậu” (!). Pernet đánh trượt Einstein bằng cách cho Einstein điểm 1 đối với bài thi kết thúc môn học của ông, điểm thấp nhất có thể cho.

Môn học thứ hai tại ETH mà Einstein cũng thường xuyên vắng mặt là giờ toán của giáo sư Hermann Minkowski. Mặc dù Minkowski là một nhà toán học nổi tiếng đương thời, nhưng điều dó dường như cũng không đủ để thuyết phục Einstein, nếu bản thân anh chưa thấy những giờ toán đó cần thiết trực tiếp cho những cái mới lạ mà anh đang theo đuổi. Cũng tương tự như Pernet, Minkowski rất ghét Einstein, và ông không thương tiếc mắng Einstein là “con chó lười biếng” (a lazy dog). Trớ trêu thay, năm 1907, khi Minkowski cùng với David Hilbert, một trong những nhà toán học lớn nhất bấy giờ, chuẩn bị cho một chuyên đề về điện động học của các vật thể chuyển động, ông vớ được công trình về thuyết tương đối hẹp của Einstein, trong đó có những tư tưởng trùng lặp với công trình toán học của chính ông – tư tưởng về không-thời-gian 4 chiều, gồm 3 chiều không gian và một chiều thời gian. Minkowski không thể tin vào mắt mình, ông nói với mọi người rằng Einstein không thể làm ra một công trình như thế được. Trong thâm tâm, ông vẫn nghĩ Einstein vốn là một “con chó lười biếng”. Còn chúng ta khi biết sự việc này, không thể không lấy làm ngạc nhiên khi thấy Einstein đã “đi đường tắt” quá nhanh để đạt tới những tư tưởng lớn như vậy. Cái gì đã làm cho ông có khả năng “đi đường tắt” như thế, nếu không phải do những cái mới lạ cuốn hút mạnh mẽ, giúp ông gạt phắt mọi trở ngại trên đường đi để chỉ nhắm tới một cái đích duy nhất mà tiến tới?

Vậy nếu Einstein bỏ những giờ học quan trọng như thế thì anh học cái gì? Anh tự học mọi thứ khi anh thấy cần thiết, và đặc biệt, anh học những thứ mới lạ mà anh bị quyến rũ. Nếu cái mới lạ ấy không được dạy trong nhà trường, anh tự tìm đọc ở thư viện. Giống như nhiều vĩ nhân khác, Einstein là một trong những tấm gương tự học vĩ đại nhất. Một trong những lý thuyết hiện đại nhất thời bấy giờ nhưng chưa được dạy trong nhà trường là Lý thuyết sóng điện từ của James Clerk Maxwell. Einstein đã tìm đọc lý thuyết này và anh say mê đến nỗi Maxwell đã trở thành một trong số những người có ảnh hưởng sâu sắc nhất đối với anh. Một trong những công trình đầu tiên và để đời của Einstein cũng chính là một công trình về điện từ: Thuyết lượng tử ánh sáng công bố năm 1905 – một trong hai công trình khai sinh ra vật lý lượng tử.

Sau này, năm 67 tuổi, Einstein đã viết hồi ký kể lại kỷ niệm về chiếc la bàn và cuốn Hình Học Euclid, và ông gọi đó là hai “kỳ quan” (wonder) trong đời ông. Ai cũng thấy Ankorvat ở Campuchia là một kỳ quan, nhưng ít ai xúc động mạnh mẽ trước những “kỳ quan bình thường” như Einstein đã từng xúc động. Ở đây nổi lên một vấn đề: thiên tài là những người cảm nhận được cái mới lạ trong những cái bình thường!

Quả thật Einstein có một trực giác thiên tài để phát hiện ra cái mới lạ trong những sự kiện tưởng chừng như đã quá cũ kỹ.

Một vài giai thoại về Einstein

Chúng ta thừa hiểu một danh nhân như Einstein, với bộ óc kỳ tài, tinh thần nhân bản, cá tính lãng mạn và đam mê nghệ sĩ, cộng thêm tính hài hước, châm biếm, chắc chắn phải có rất nhiều giai thoại. Dĩ nhiên khó ai có thể sưu tầm toàn bộ tất cả những giai thoại đó. Sau đây chỉ là một vài giai thoại được chọn lọc một cách chủ quan.  
 

  • Lúc mới đặt chân đến Princeton, khi được hỏi ông cần gì cho phòng làm việc, Einstein trả lời : ‘‘một cái bàn, tập giấy, cây viết và … một thùng rác thật to để chứa những sai lầm của tôi ’’.
  • Năm 1921, khi đến viếng một kibboutz tại Palestine, Einstein hỏi người nữ trách nhiệm : ‘‘ở đây sự tương quan giữa đàn ông và đàn bà như thế nào ?’’. Cô gái có vẻ lúng túng vì nghĩ rằng Einstein, giống nhiều người khác, hiểu sai lầm về vai trò phụ nữ trong những kibboutz, nơi mà mọi vật sản xuất đều là của chung. Cô trả lời : ‘‘thưa giáo sư, ở đây đàn ông, mỗi người chỉ có … một vợ thôi ’’. Einstein nháy mắt tinh nghịch, nắm tay cô gái : ‘‘đừng hốt hoảng trước câu hỏi của tôi. Chữ « tương quan » đối với những nhà vật lý chỉ có nghĩa hết sức đơn giản là «có bao nhiêu đàn ông và đàn bà» mà thôi.

 

  • Có một phụ nữ xin Einstein giải thích thuyết Tương Đối của mình. Ông trả lời : ‘‘Cô tưởng tượng cảnh sau đây : tôi nói với anh bạn mù là tôi muốn uống sữa. Anh ta hỏi :

‘‘sữa là gì ?’’

‘‘là một thứ nước trắng’’

‘‘nước thì tôi biết nhưng trắng là gì ?’’

‘‘trắng là cái gì giống như lông con thiên nga’’

‘‘lông thì tôi biết nhưng con thiên nga thì không’’

‘‘con thiên nga là con chim có cái cổ cong’’

‘‘cổ thì tôi biết nhưng cong thì không’’

Sau cùng, tôi cầm tay anh ta, kéo thẳng ra : ‘‘đây là thẳng’’, rồi gập lại : ‘‘cái này là cong’’.

Anh mù mừng rỡ : ‘‘thế là tôi biết sữa là gì rồi, nó là nước có cánh tay có thể duỗi ra và gập vào được ! ’’.

Và Einstein kết luận : ‘‘thuyết Tương Đối của tôi được nhiều người hiểu như anh mù hiểu sữa’’.  
 

  • Einstein giảng nghĩa việc nghiên cứu của mình cho con là Eduard, 9 tuổi : ‘‘khi con bọ hung bò trên một cành cây cong, nó không biết là cành cây bị cong. Ba may mắn hơn nó : ba thấy được điều mà con bọ hung không thấy ’’. 

 

  • Einstein không thích mang vớ (bít tất). Ông từng nói : ‘‘Khi còn bé, tôi phát hiện ngón chân cái là thủ phạm đâm thủng vớ. Từ đó, tôi quyết định không mang vớ nữa ’’.

 

  • Einstein đã dí dỏm kể chuyện luộc trứng : ‘‘sáng kiến to lớn của tôi sau thuyết Tương Đối là nên luộc trứng cùng lúc với súp, như thế trứng sẽ không bị luộc chín quá, và ta sẽ khỏi phải rửa thêm một cái nồi.’’

 

  • Einstein rất lơ là trong việc mặc quần áo, đôi khi có thể gây ra hoàn cảnh ‘‘khó xử’’ cho người khác. Chuyện sau đây được Hertha Waldow, nữ quản gia của gia đình Einstein kể lại. Einstein rất “thoải mái’’ mỗi khi ông mặc áo choàng ngủ của ông, nghĩa là ông thường không đóng lại. Ngày kia, cô em họ của Hertha ghé thăm tại Caputh. Einstein đang nằm trên ghế vải nơi sân thượng. Ông đứng dậy để bắt tay cô và quên khép chiếc áo choàng ngủ. Dĩ nhiên ông không mặc gì bên dưới.  Cô khách bẽn lẽn, đỏ mặt.                
    Einstein hỏi : “cô đã có chồng từ bao nhiêu năm ?’’. 

“thưa 10 năm’’

“cô đã có bao nhiêu con ?’’

“thưa 3 con’’

Einstein phì cuời, dí dỏm :

“thế mà cô còn đỏ mặt à ?’’ 
 

  • Sau khi tìm ra thuyết Tương Đối và đạt được vinh quang khoa học, Einstein và Mileva tiếp tục sống rất giản dị tại Zurich. Có lần ông nói : “Trong Thuyết Tương Đối của tôi, tôi đã đặt rất nhiều đồng hồ khắp nơi trong Vũ Trụ nhưng thực ra, tôi cảm thấy mình không đủ tiền mua nổi một chiếc để đặt ngay trong phòng của chính mình”.

 

  • Năm 1922, Einstein và Elsa viếng thăm Shangai. Tại đây, ông từ chối leo lên chiếc xe kéo vì ông không thể nào chấp nhận được kéo bởi một người khác. Cũng tại Shangai, trong lúc đi dạo với Elsa, Einstein bị đuổi kịp bởi viên lãnh sự Đức, tay cầm điện tín báo tin ông đoạt giải Nobel Vật Lý 1921. Viên lãnh sự ngợi khen thuyết Tương Đối của Einstein. Einstein đọc nhiều lần bức điện tín, chắc chắn là mình không lầm, rồi cười trao cho Elsa. Trước vẻ ngạc nhiên của viên lãnh sự, ông giải thích: “tôi tìm ra chuyện này đã lâu lắm rồi, từ năm 1905, mà lại không phải thuyết Tương Đối đâu !’’.

 

  • Khi một nhà thờ tại Manhattan có ý tạc tượng của 8 khoa học gia nổi tiếng, hiện còn sống, Einstein được chọn. Khi được hỏi ý kiến về việc này, ông trả lời : ‘‘thế là từ nay cho đến hết đời, tôi phải rất thận trọng không được gây một vụ tai tiếng nào’’.

 

  • Năm 1931, Einstein được bạn là Charlie Chaplin mời đến Hollywood để dự buổi chiếu ra mắt cuốn phim City Lights. Sau đó, Einstein ngỏ lời khen Chaplin : ‘‘Ông diễn câm mà mọi người đều vỗ tay tán thưởng,  quả thật tài tình’’. Chaplin dí dỏm trả lời : ‘‘tôi được vỗ tay vì mọi người hiểu tôi, còn ông, ông được vỗ tay vì chẳng ai hiểu thuyết của ông’’. 

 
 

  • Einstein đã có trao đổi nhiều thư với nhà tâm lý học Freud, bàn về chuyện chiến tranh và tính ác của con người. Freud cho rằng chiến tranh phát sinh từ tính  "thương-ghét" là tính bẩm sinh của con người và ước mơ một thế giới không có chiến tranh của Einstein là một ý tưởng viễn vông.

 
 

  • Có một lần Einstein mời Marie Curie đi dạo thuyền buồm trên hồ Genève. Curie nói : “tôi không biết là ông lái thuyền buồm giỏi’’. Einstein thản nhiên : “tôi cũng vậy‚ tôi cũng không biết’’. Lát sau, Marie Curie bắt đầu lo khi thấy cách lái thuyền của Einstein : “trường hợp thuyền bị lật thì chúng ta phải làm sao? tôi không biết bơi’’. Einstein vẫn tỉnh bơ : “tôi cũng vậy, tôi không biết bơi !’’. Quả thật, tuy thích chơi thuyền buồm, nhưng Einstein không hề biết bơi.

 

  • Năm 1924, trong nhiều bài viết của mình, Einstein nói đến những thí nghiệm của nhà vật lý người Pháp Louis de Broglie về tính chất sóng của những âm điện tử. Paul Ehrenfest, sau khi đọc xong, viết cho Einstein : “nếu những gì Louis de Broglie nói là đúng thì quả tình tôi chẳng hiểu gì nữa về vật lý !’’. Einstein liền trả lời : “ Không đâu, vật lý thì anh hiểu rất rõ, anh chỉ không hiểu thế nào là thiên tài !’’. 

 
 

  • Ngày kia, tại Viện Nghiên Cứu Cao Cấp Princeton, Einstein ra đề thi cho sinh viên. Một anh phụ giáo hớt hãi chạy đến báo ông biết : ‘‘thưa giáo sư, đề thi năm nay giống y như năm rồi, chắc là giáo sư quên không để ý ’’. Einstein mỉm cười : ‘‘đề thi thì giống nhưng đáp số thì đã khác !’’.

Nhắn tin cho tác giả
Nguyễn Thi Phương Lan @ 21:23 24/10/2015
Số lượt xem: 1655
Số lượt thích: 0 người
Avatar

10 phát ngôn về tình yêu, cuộc sống của Albert Einstein

Không chỉ kiệt xuất trong khoa học, Albert Einstein còn có những phát ngôn được nhớ mãi cho tới tận bây giờ.

1. Cuộc đời không đáng sống trừ khi bạn sống vì ai đó.

Albert Einstein, thông minh, thần đồng, tài năng, phát ngôn
 

2. Học từ ngày hôm qua, sống cho ngày hôm nay và hi vọng cho ngày mai. Điều quan trọng là không ngừng đặt câu hỏi.

 

Albert Einstein, thông minh, thần đồng, tài năng, phát ngôn
 

3. Có 2 cách để sống. Một là hãy coi như không có gì là điều kỳ diệu. Hai là hãy coi như mọi thứ đều là điều kỳ diệu.

 

Albert Einstein, thông minh, thần đồng, tài năng, phát ngôn
 

4. Lực hấp dẫn không chịu trách nhiệm cho việc người ta yêu nhau.

 

Albert Einstein, thông minh, thần đồng, tài năng, phát ngôn
 

5. Bất kể người đàn ông nào có khả năng vừa lái xe an toàn vừa hôn cô bạn gái xinh đẹp ngồi bên thì đều không thực sự chú ý vào nụ hôn.

 

Albert Einstein, thông minh, thần đồng, tài năng, phát ngôn
 

6. Dấu hiệu thực sự của trí thông minh không phải là kiến thức mà là trí tưởng tượng.

 

 

Albert Einstein, thông minh, thần đồng, tài năng, phát ngôn
 

7. Không phải là tôi quá thông minh, mà chỉ là tôi trăn trở về các vấn đề lâu hơn người khác.

 

Albert Einstein, thông minh, thần đồng, tài năng, phát ngôn
 

8. Có một câu hỏi đôi khi khiến tôi bối rối: Tôi điên hay những người khác điên?

 

Albert Einstein, thông minh, thần đồng, tài năng, phát ngôn
 

9. Tôi chẳng có tài năng gì đặc biệt. Tôi chỉ hiếu kỳ một cách say mê.

 

Albert Einstein, thông minh, thần đồng, tài năng, phát ngôn
 

10. Một người không bao giờ mắc lỗi là người chẳng bao giờ thử cái gì mới mẻ.

 

 

Albert Einstein, thông minh, thần đồng, tài năng, phát ngôn
 
Gửi ý kiến

HÌNH ẢNH KỶ NIỆM

CẢNH ĐẸP